gemiddelde leestijd ca. 7 min.

Verbinding creëren door grenzen stellen

10 mei 2024

Grenzen stellen een onmisbare vaardigheid

Dit artikel besteedt aandacht aan een onmisbare vaardigheid die over het algemeen weinig aandacht krijgt, als uiterst uitdagend geldt, vaak overschreden wordt en dagelijks tot veel misverstanden, verdriet en onzekerheid voert; grenzen stellen.

Wat is het doel van het grenzen stellen? Welke behoeften wil ik ermee vervullen? Hoe kan ik eenmaal gestelde grenzen geloofwaardig waarborgen? Als je weet waar je grenzen liggen, kan je bij het stellen ervan bijdragen aan het oplossen van conflicten, misverstanden voorkomen en opmerkelijk genoeg ook verbinding creëren. Om dit bereiken kan iedereen die welwillend is, gebruik maken van een aangeboren vrijgevigheid die ontstaat wanneer relaties – zakelijk of persoonlijk – als prettig ervaren worden en die bij voorhand door een andere vorm van communicatie ondersteund wordt. Dit artikel belicht hiervoor de kracht van Geweldloze Communicatie een verfrissende en effectieve methodiek om helder grenzen te stellen.

Taalgebruik - de toon bepaalt de melodie

Geweldloze Communicatie draait om taalgebruik, denken en het bewust gebruiken van macht. Laten we eens kijken naar wat dit betekent:

  1. Taal: Je woorden vormen je denken. Als je beschuldigende, oordelende of kritische taal gebruikt, kan dit de kwaliteit van je verbinding met anderen verminderen. Het is belangrijk om je bewust te zijn van de woorden die je kiest.
  2. Denken: Geweldloze Communicatie helpt je te begrijpen dat iedereen gemotiveerd wordt door dezelfde onderliggende behoeften. Als je je op dit niveau van een gedeelde menselijkheid kunt verbinden, verminder je o.a. stress, misverstanden, conflicten en vind je gemakkelijker oplossingen.
  3. Macht: Het bewust gebruiken van macht betekent dat je je grenzen kent en respecteert.

Grenzen zijn strategieën om je behoeften te vervullen, zoals de behoeften aan veiligheid en vertrouwen. Ze zijn een essentieel onderdeel van prettige functionerende relaties.
Grenzen scheiden niet alleen, maar ze zijn ook een plek waar je anderen kunt ontmoeten. Het kennen van je eigen grenzen vereist zelfkennis en innerlijke helderheid. Het uiten en bewaken van je grenzen vergt zelfvertrouwen en is een vorm van zelfzorg.

Of je grenzen nu te rigide of te doorlatend zijn, Geweldloze Communicatie ondersteunt je om er bewust met ze om te gaan. Door te begrijpen welke behoeften een grens vervuld, kun je deze voor meer vervulling en wederkerige tevredenheid bewust aanpassen. Het is een keuze: wil je begrip, compassie en liefde bevorderen, of vasthouden aan oude patronen die je niet langer dienen?

Geweldloze Communicatie kun je op elk gewenst moment toepassen op het werk*, thuis, in dagelijkse interacties en zelfs op het hoogste politieke niveau van bestuur.

Verschillende soorten grenzen

Er bestaan 6 verschillende soorten grenzen:

  • Fysieke: “Nee, op dit moment wil ik geen knuffel”;
  • Daadkrachtig: “Nee, ik wil er nu niet over praten.”;
  • Emotioneel: weten wat wel of niet van jou is, of waar je wel en niet verantwoordelijk voor bent; een ander voorbeeld kan zijn, weten wanneer je klaar bent om iemand empathie te geven;
  • Intellectueel: “Nee, het boeit me niet om meer over dit thema te horen.”;
  • Financieel: wanneer iemand je om geld vraagt, of wat voor jou waar is en hoe je je waarheid uit?;
  • Seksueel: wat je wilt en wat je niet wil; wat voor je wel of niet werkt,
  • Tijd: niet alles kan tegelijk gebeuren, en niet elke taak of relatie heeft dezelfde prioriteit; je kunt ervoor kiezen om uren met één persoon door te brengen, maar slechts enkele minuten met een ander, als een grens om je behoeften te vervullen.

Deze manier van communiceren leid je naar een breder niveau van innerlijke helderheid, evenals je vaardigheid in hoe je een grens uit als een daad om bij te dragen aan het leven in het algemeen en aan je eigen leven.

Zonder heldere grenzen is het onmogelijk om een op-en-top relatie te hebben. Toch zijn velen zo conflict mijdend dat ze vaak zullen vermijden een grens te stellen in een poging de harmonie te bewaren.

Aardig en toegeeflijk zijn, twee onderschatte valkuilen

Een van de grootste misvattingen over Geweldloze Communicatie is dat je altijd aardig of zelfs toegeeflijk zou moeten zijn! Sommige mensen interpreteren deze methodiek onjuist met betrekking tot het niet hebben van grenzen! Dit is een misvatting zowel over Geweldloze Communicatie als over grenzen! Grenzen stellen kan voortkomen uit zorgzaamheid naar jezelf, je relaties of andere belangrijke kwesties. Grenzen kunnen helderheid en veiligheid creëren. Geweldloze Communicatie gaat niet over aardig zijn – vooral als aardig zijn niet authentiek is. Dus, in plaats van je te focussen op aardig zijn, gaat Geweldloze Communicatie eigenlijk over oprecht zijn! En oprecht zijn kan betekenen dat je duidelijke grenzen stelt – vastberaden en met zorgzaamheid als een daad van dienstbaarheid aan jezelf, aan anderen en/of de samenleving.

Vaardig worden in grenzen stellen

Hieronder staan enkele van de verschillende manieren die Geweldloze Communicatie biedt om grenzen stellen eenvoudiger te maken.

  • Behoeften en strategieën: Zodra je begrijpt welke behoeften je probeert te vervullen, wordt het stellen van een grens een strategie ter vervulling van die behoeften. Het is veel gemakkelijker te weten wat voor soort grens je wilt stellen als je begrijpt welke behoeften ermee vervuld worden.
  • Verzoeken doen in plaats van eisen stellen: Geweldloze Communicatie leert je om verzoeken te doen in plaats van eisen te stellen. Dus, je doet een duidelijk, ondubbelzinnig verzoek over de grens die je zou willen stellen.
  • Wat als de ander ‘nee’ zegt? Als je je in een situatie bevindt waarin je je redelijk veilig voelt, en als er genoeg vertrouwen tussen jullie heerst, dan kunnen grenzen wederzijds worden bepaald. Als je je redelijk onveilig voelt, of als er niet genoeg vertrouwen heerst om een grens te bepalen, dan – en alleen als laatste redmiddel – kun je eenzijdig actie ondernemen ter vervulling van je behoeften. Meer hierover hieronder.
  • Beschermend gebruik van macht versus bestraffend gebruik van macht, oftewel macht-met in plaats van macht-over gebruiken: Binnen Geweldloze Communicatie wordt onderscheid gemaakt tussen macht-met te gebruiken om iets of iemand te beschermen of macht-over om iemand te beschuldigen of te (be)straffen. Beschermend gebruik van macht is bedoeld om het leven te beschermen, niet om te kwetsen.

Hier zijn 3 voorbeelden van elk:

Beschermend gebruik van macht

  1. Conflictresolutie: Het gebruiken van macht om een oprechte en respectvolle oplossing te vinden voor een conflict tussen teamleden.
  2. Besluitvorming: Het nemen van beslissingen die het welzijn van alle medewerkers bevorderen, zoals het implementeren van flexibele werktijden.
  3. Bescherming: Het optreden tegen intimidatie op de werkplek om een veilige en ondersteunende omgeving te waarborgen.

Bestraffemd gebruik van macht

  1. Micromanagement: Overmatige controle over hoe medewerkers hun werk doen, wat kan leiden tot een gebrek aan autonomie en creativiteit.
  2. Intimidatie: Het gebruiken van macht om angst in te boezemen of anderen te dwingen iets tegen hun wil te doen.
  3. Discriminatie: Het oneerlijk bevoordelen of benadelen van mensen op basis van persoonlijke voorkeuren of vooroordelen.

Deze voorbeelden illustreren hoe macht op een verbindende of manipulatieve manier kan worden ingezet, afhankelijk van de intenties en acties van degene met autoriteit.

Conflict of Verbinding

Beschouw Conflict of verbinding als een inspirerende ‘handleiding’ voor hoe je in je relaties grenzen kunt stellen en met conflicten kunt omgaan. Wanneer je met iets moeilijks, engs of vervelends in je leven worstelt (en dat doen we toch bijna allemaal?) biedt het je leidraden naar meer duidelijkheid en minder teleurstelling.

grenzen-stellen

De kunst van het onderbreken

Een andere vaardigheid die je met Geweldloze Communicatie kunt leren om op een heldere manier grenzen te stellen, is de kunst van het onderbreken. Mensen wordt vaak geleerd dat het onbeleefd is om iemand te onderbreken. Omdat hen wordt geleerd niet te onderbreken, hebben ze ook niet de vaardigheid geleerd om op een manier te onderbreken die verbinding creëert in plaats van een verbinding te verbreken. Er zijn twee manieren om te onderbreken: met oprechtheid en met empathie. Bijvoorbeeld:

  • Oprecht: “Ik heb nu geen tijd om te praten, want ik wil mijn trein halen. Ik neem later contact met je op.”
  • Empathisch: “Wat ik hoor, is dat je wilt dat ik het project voor vrijdag afrond. Klopt dat?”

 

Het uiten en ontvangen van ‘nee’ en het horen van een ‘ja’

Het zeggen en ontvangen van ‘nee’: het woord dat het meest geassocieerd wordt met het stellen van grenzen is het woord ‘nee’. Geweldloze Communicatie biedt specifieke richtlijnen voor zowel het uiten als het ontvangen van ‘nee’. Een inzicht dat Geweldloze Communicatie hier onthult, is dat wanneer iemand ‘nee’ zegt tegen iets, het is omdat ze ‘ja’ zeggen voor iets anders. Marshall Rosenberg noemde dit luisteren naar het ‘ja’ onder een ‘nee’. In plaats van te zeggen “Ik kan dit niet,” “Ik ben niet in staat om ….” of “Ik wil dit niet” laat de ander weten welke behoeften onvervuld blijven die een ‘ja’ in de weg staan.

Bijvoorbeeld: “Wil je me nu naar het postkantoor brengen?”
Antwoord: “Ik heb over 5 minuten een belangrijk telefoongesprek met een klant. Misschien later of kun je iemand anders vragen?”

Geweldloze Communicatie helpt je om duidelijk grenzen te stellen door:

  • Te begrijpen dat grenzen strategieën zijn om behoeften te vervullen.
  • Duidelijke, uitvoerbare verzoeken te doen.
  • De nuances van het handhaven van grenzen te begrijpen.
  • Te weten wanneer en hoe je kunt onderbreken.
  • Te leren hoe je ‘nee’ kunt uiten en ontvangen.

 

Helder grenzen stellen, waarborg voor harmonie en verbondenheid

Heldere grenzen zijn essentieel voor hechte en oprechte relaties. Veel mensen vermijden conflicten en stellen geen grenzen om de vrede te bewaren. Anderen kunnen het persoonlijk opvatten als iemand grenzen stelt. Marshall Rosenberg – de grondlegger van Geweldloze Communicatie – leerde dat je met oprecht en duidelijk je grenzen stellen toch harmonie en verbinding kunt behouden. Geweldloze Communicatie leert je de vaardigheden om dit te doen en helpt om de grenzen van anderen minder persoonlijk op te vatten. Het doel van Geweldloze Communicatie is niet op een perfecte manier te communiceren, maar om verbinding te maken. Vanuit die verbinding kun je samenwerken aan oplossingen die voor iedereen werken. Onthoud het ‘ja’ achter het ‘nee’ wanneer je met grenzen te maken hebt. Dit helpt je om de behoeften te zien die iemand probeert te vervullen.

Originele publicatie: Nonviolent Communication and Boundaries

be the change

Hoe kun je vaardiger worden in het stellen van heldere grenzen? Eigenlijk, heel eenvoudig! Het leerproces is de weg …

Je kunt het leerproces meteen starten door je aan te melden voor een gratis online leertraject, waarbij inspiratie en leerplezier voorop staan.

Enkele andere
gepubliceerde artikelen

Omgaan met boosheid

Op een holistische manier omgaan met woede en boosheid.

Feedback geven

Feedback geve en ontvangen met Geweldloze Communicatie

Omgaan met conflicten

Conflicten begroeten in plaats van ze te vermijden.

Stuur een reactie