gemiddelde leestijd 10 min.

Wat is
Geweldloze Communicatie?

Lees wat het niet is, ontdek wat het wel is en wat je er persoonlijk en zakelijk mee kunt bereiken.

Hoofdpunten

Wat is Geweldloze Communicatie?

Geweldloze Communicatie (GC) is een levenshouding die zich in de wereld openbaart als een manier van zijn. Het doel van Geweldloze Communicatie is een bijdrage te leveren aan je eigen welzijn en het welzijn van anderen. Je creëert ermee een verbinding waarin de behoeften wederkerig vervuld kunnen worden door met compassie te geven.

Wat is gewelddadige communicatie?

Als ‘gewelddadig’ betekent dat mensen handelen op manieren die leiden tot pijn of verdriet, dan is een groot deel van de hedendaagse communicatie gewelddadig te noemen.

Voorbeelden hiervan zijn: anderen veroordelen, pesten, discriminerende vooroordelen, beschuldigen, met de vinger wijzen, spreken zonder te luisteren, anderen of jezelf bekritiseren, (uit)schelden, boos reageren, politieke retoriek gebruiken, defensief zijn of beoordelen wie ‘goed’ of ‘slecht’ is of wat ‘juist’ of ‘fout’ is aan een situatie.

Geweldloze Communicatie omvat vier zaken …

Bewustzijn
Een reeks principes die een leven van compassie, samenwerking, moed en authenticiteit ondersteunen.

Taalgebruik
Begrijpen hoe woorden bijdragen aan verbondenheid of afstandelijkheid.

Communicatie
Weten hoe je om iets kunt vragen wat je wilt, hoe je anderen kunt horen zelfs als je het met hen oneens bent en hoe je vooruit kunt kijken naar oplossingen die voor iedereen werken.

Wijze van zeggenschap
Het delen van ‘macht met anderen’ in plaats van ‘macht over anderen’ te gebruiken

… en helpt bij het streven

Als je leeft vanuit een verbinding met het gedachtegoed van Geweldloze Communicatie, vertegenwoordig je de volgende zienswijzen:

Zelfverbondenheid

Vanuit innerlijke ruimte en stilte sta je in verbinding met jezelf en de wereld. Een ruimte van compassie, oprechtheid, duidelijkheid en vrede. Om die verbinding met jezelf te handhaven biedt Geweldloze Communicatie de optie je bezig te houden met een dagelijks ritueel van ‘herinneren’. Voorbeelden hiervan zijn meditatie, gebed, inspirerende lezingen, filosofie, bezielende muziek en momenten van stilte in de natuur.

Oprechtheid

Jezelf oprecht uiten zonder kritiek of verwijt. Het onthullen van gevoelens en behoeften en vragen om wat je wilt of wat je nodig hebt, zonder te eisen.

Empathische aanwezigheid

Naar anderen luisteren in een houding van rust en met een open hart. Het enige doel is empathisch contact te maken met de spreker door zijn of haar gevoelens en behoeften diep en zonder opdringerigheid te begrijpen. Je probeert empathisch aanwezig te blijven, zelfs als je het doelwit van kritiek bent, van verwijten en andere vormen van gewelddadige communicatie.

Zelfempathie

Wanneer je niet langer in staat blijkt om voor de ander aanwezig te blijven, of wanneer je boos wordt, neem dan de tijd je hart te luchten in de privésfeer van je geest. Identificeer en verbind je op een bepaalde wijze met je eigen onvervulde behoeften en rouw om de pijn of het verdriet van de onvervulde behoefte(n). Dit rouwproces stelt je in staat je opnieuw met je grondwaarden te verbinden.

Zelfempathie kun je enerzijds gebruiken om te rouwen en te helen van teleurstellingen of verlies, bij het vieren van vervulde behoeften of gewoon om jezelf beter te leren begrijpen. Zodra je een fysieke verandering ervaart, ontstaat er ruimte en rust en krijg je meer duidelijkheid hoe je de uitdaging(en) kunt aangaan. Je kunt je dan afvragen op welke wijze je de onvervulde behoefte(n) in de situatie kunt vervullen.

Gebruik van macht

Anderen in de zin van verbondenheid – in plaats van dwang – proberen te beïnvloeden. Geweldloze Communicatie nodigt anderen uit vrijelijk bij te dragen aan je welzijn en nooit uit vrees, angst, schuldgevoel, schaamte, plichtbesef, een verlangen naar beloning of om genegenheid te ontvangen. De behoeften van anderen zijn net zo belangrijk als je eigen behoeften en je gaat met betrokkenheid op zoek naar oplossingen die de behoeften wederkerig vervullen.

De methode

Marshall Rosenberg bedacht dit concept en ontwikkelde daarvoor een methodiek die je in staat stelt toegang te krijgen tot dat bewustzijn. In het begin, wanneer je Geweldloze Communicatie aan het leren bent, gebruik je de methodiek als een steunmiddel naar meer bewustzijn. Eenmaal aangekomen, heb je dit steunmiddel niet meer nodig. Alles wat je zegt en doet staat in dienst van het leven. Wanneer je uit het bewustzijnskader stapt of valt, kun je de methode weer gebruiken om je terug te brengen.

De vijf onderdelen

De methodiek van Geweldloze Communicatie kent vijf onderdelen. Wanneer je je met een ander verbonden voelt, kun je deze lijst gebruiken om te zien of alle elementen op een lijn liggen.

1. Bewustzijn

Ben ik met mezelf verbonden? Uit ik me oprecht en kwetsbaar? Luister ik empathisch? Waardeer ik de behoeften van anderen als mijn eigen? Zoek ik met betrokkenheid naar oplossingen die ieders behoeften kunnen vervullen?

2. Denken

Ben ik aan het oordelen of aan het beschuldigen? Ben ik boos of verontwaardigd op het moment als ik met de ander bezig ben?

3. Taalgebruik

Zijn mijn woorden vrij van kritiek of beschuldigingen?

4. Communicatie

Is mijn non-verbale communicatie, zoals intonatie en lichaamstaal in overeenstemming (congruent) met mijn woorden?

5. Gebruik van macht

Wil ik anderen overheersen om te krijgen wat ik wil? Zijn hun behoeften net zo belangrijk als mijn behoeften? Doe ik een verzoek of een verkapte eis? Ben ik bereid om een ‘nee’ te horen, empathisch te luisteren en in verbinding te blijven? Ben ik bereid om in een dialoog tot een oplossing te komen die voor ons beiden of voor alle betrokkenen geschikt is?

Enkele fundamentele ideeën over en uitgangspunten van Geweldloze Communicatie zijn:

De universele menselijke behoeften

Het idee van de behoeften is een hoeksteen van Geweldloze Communicatie. Een behoefte wordt gedefinieerd als de energie van levende wezens die hen ertoe aandrijft om vervulling te vinden en zich te ontplooien. Voorbeelden van behoeften zijn water, voedsel, lucht, vrijheid en zingeving. Behoeften worden als universeel beschouwd.

Door de eigen behoeften te uiten en de behoeften van anderen te erkennen kan er verbondenheid ontstaan op een diep gemeenschappelijk menselijk niveau, waarmee een duurzame gemeenschappelijke basis gecreëerd kan worden.

Het idee is dat alle handelingen – alles wat je doet en laat – pogingen zijn je behoeften te vervullen. Met dit besef in gedachten is iedereen in staat de acties van anderen te begrijpen, hoe verbijsterend ze ook zijn. Oordelen kunnen omgezet worden in empathisch begrijpen. In een veilige omgeving, vrij van oordelen en verwijten, is het eenvoudiger oplossingen te bedenken die ieders behoeften kunnen vervullen.

Verbinding staat voorop

Bij het ontstaan van een conflict, zoek je eerst naar een empathische verbinding en pas dan naar oplossingen. De definitie van een verbinding is het moment waarop twee mensen tegelijkertijd ervaren wat er in hen leeft. Je vertrouwt erop dat je in de ruimte van oprechte verbondenheid toegang hebt tot een bron van creativiteit waar opties gevonden worden die de behoeften wederkerig kunnen vervullen. Vanuit het perspectief van verbondenheid kunnen meningsverschillen vreedzaam opgelost worden. Lees meer over het oplossen van conflicten in het boek Conflict of Verbinding van Ike Lasater.

Behoefte aan bijdragen

Het bijdragen aan het welzijn van anderen wordt beschouwd als een van de sterkste krachten van de menselijke motivatie. De behoefte om bij te dragen wordt soms genegeerd vanwege de wijze waarop mensen geconditioneerd worden te denken. Wanneer bijvoorbeeld behoeften onvervuld blijven krijgt de ander de schuld. Als dit gebeurt wil je de ander straffen en geen bijdrage leveren aan zijn of haar welzijn.

Om de behoefte aan bijdragen te herstellen, kun je iemand vragen of hij bereid is empathisch naar je te willen luisteren, of je gebruikt zelfempathie om jezelf te helpen weer contact te maken met je medelevende aard.

Onderlinge afhankelijkheid

Het idee achter Geweldloze Communicatie is dat mensen onderling afhankelijk zijn, in tegenstelling tot de algemene gedachte van onafhankelijkheid. Mensen hebben elkaar nodig om te leven en te slagen. De grondgedachte is, wat mij gebeurt kan een ander ook gebeuren. Als een kind bijvoorbeeld honger lijdt, dan treft dat iedereen als je je bewust bent van je diepe gevoelens en de menselijke behoefte bij te willen dragen aan het welzijn van anderen.

We hebben elkaar nodig om huizen te bouwen waarin we wonen, de groenten en fruit wat we eten te verbouwen en de kleren te maken die we dragen. We hebben timmerlieden, artsen, beheerders en leraren nodig. Onze milieu-, gezondheids- en overheidsinstellingen beïnvloeden de samenleving op zichtbare en onzichtbare maar belangrijke manieren.

Waardeoordelen

Geweldloze Communicatie nodigt uit acties te beoordelen vanuit het oogpunt of ze al dan niet in overeenstemming zijn met je waarden. In plaats van het vellen van moralistische oordelen in de zin van: “Geweld is verkeerd.”, zou je kunnen zeggen: “Voor mij is het belangrijk een conflict op te lossen met veilige en vreedzame middelen.”

Het gedachtegoed van Geweldloze Communicatie gaat ervan uit dat moralistische oordelen – gedachten van kritiek en verwijten – ten grondslag liggen aan conflicten en geweld. Mensen beoordelen als ‘slecht’ of ‘fout’ leidt tot boosheid, en boosheid leidt vaak tot geweld. Bovendien, als je iemand als slecht of fout beoordeelt, voel je je gerechtvaardigd om geweldvol te handelen, omdat je jezelf dan kunt wijsmaken dat de ander ‘het verdient’ gestraft te worden. Een voorbeeld zou kunnen zijn te denken dat ‘een misdadiger het verdient om te sterven’.

Beschermend gebruik van macht

Als iemand op een wijze handelt die de veiligheid in gevaar brengt, wordt macht gebruikt als beschermingsmiddel, maar nooit als straf. Er wordt geen pijn veroorzaakt zodat iemand een lesje leert. Om de sociale orde te herstellen, wanneer deze is verbroken, stelt Geweldloze Communicatie dat educatie en herstel voorrang heeft in plaats van vergelding.

Geweldloze Communicatie toepassen

Je kennis van Geweldloos Communicatie en de methodiek kun je op drie aspecten van je leven toepassen:

  1. Op persoonlijk vlak kun je de methodiek gebruiken om jezelf te bevrijden van culturele invloed en te genezen van pijn en verdriet in je leven. Bovendien ben je in staat om oordelen om te zetten in begrip voor de onvervulde behoeften en kun je je innerlijke vrede en vrijheid vergroten door boosheid, schuld, schaamte, en angstvallige emoties los te laten.
  2. Op interpersoonlijk vlak kun je je vertrouwen vergroten en de verstandhouding met relaties verstevigen doordat je oprechter en empathischer spreekt en handelt, gericht op wederkerigheid en zorgvuldigheid.
  3. Op maatschappelijk vlak kun je de principes van Geweldloze Communicatie inzetten om een verschil te maken door bij te dragen aan een leefbare samenleving. Met plezier en dankbaarheid voer je sociaal/maatschappelijke activiteiten uit in tegenstelling tot gefrustreerd zijn of kwaad.

Het gedachtegoed van Geweldloze Communicatie gaat ervan uit dat deze aspecten met elkaar verweven zijn. Je innerlijke houding is van invloed op hoe je met anderen omgaat. Hoe je met anderen omgaat kan een reeks van acties en reacties in gang zetten die de samenleving op onvoorziene manieren beïnvloeden, ten goede of ten kwade.

Marshall B. Rosenberg

ontwikkelde in de jaren zestig de methodiek van Geweldloze Communicatie als een stuk gereedschap om de rassenscheiding binnen scholen in de Verenigde Staten op te heffen. Hij werd aangespoord mensen te helpen contact te maken met hun eigen menselijkheid en die van anderen op een respectvolle, medelevende, vreedzame en vreugdevolle wijze.

In 1984 richtte hij het Center for Non Violent Communication (CNVC) op. Het CNVC is uitgegroeid tot een wereldwijde organisatie die het leren en delen van Geweldloze Communicatie (GC) ondersteunt en mensen helpt op een vreedzame en effectieve manier conflicten op te lossen in persoonlijke, organisatorische en politieke omgevingen.

Meer dan 50 jaar reisde hij onvermoeibaar de wereld rond om Geweldloze Communicatie onder de aandacht te brengen. Momenteel zijn meer dan 1500 gecertificeerde trainers in meer dan 65 landen over de hele wereld actief in het onderwijs, gezondheidszorg, non-profitorganisaties, penitentiaire inrichtingen, bedrijven, kerken, gemeenschappen en in de politiek.

Mens en Communicatie boeken over Geweldloze Communicatie

Mens en Communicatie is in Nederland en Vlaanderen een belangrijke voorvechter en uitgever van boeken over Geweldloze Communicatie. Geweldloze Communicatie heeft keer op keer laten zien dat mensen in staat zijn tot het creëren van bloeiende relaties, waaronder het co-creëren van wederzijds gemaakte oplossingen.

Vanwege het vertrouwen dat onderdeel van Geweldloze Communicatie is en het feit dat samen gecreëerde oplossingen ieders inzet omvatten, levert het gebruik van Geweldloze Communicatie voorspelbaar resultaten op die aan een groter aantal behoeften voldoen en duurzamer zijn.

Onze boeken over Geweldloze Communicatie kunnen helpen bij

  • het creëren van uitzonderlijke persoonlijke en professionele relaties,
  • medeleven en begrip tonen aan anderen,
  • weten wanneer en hoe je datzelfde begrip voor jezelf kunt vragen,
  • het voorkomen en oplossen van misverstanden en conflicten,
  • het oprecht en duidelijk uitspreken van je waarheid op een krachtige manier die eerder tot harmonie leidt dan tot een conflict,
  • het creëren van wederzijds begrip zonder dwang.
 

Of je nu al een tijd aan het leren bent of helemaal aan het begin staat om Geweldloze Communicatie te leren, Mens en Communicatie heeft een veelvoud aan boektitels over Geweldloze Communicatie, in het onderwijs, voor de opvoeding en op de werkplek die jou en de mensen om je heen helpen je emotionele intelligentie, interpersoonlijke en communicatieve vaardigheden te ontwikkelen.

Meer weten?

Inspiratie of ideeën nodig, hoe je met Geweldloze Communicatie je persoonlijke of teamvaardigheden doeltreffender en eenvoudiger kunt bereiken?

Stuur dan een bericht of bel. Met alle plezier luisteren we naar vragen en opmerkingen en met onze expertise helpen we graag bij het vinden van oplossingen bij communicatieve uitdagingen.

Contactgegevens
Contactformulier